CĂNG CHỈ VÀ FILLER CÙNG MỘT BUỔI: PHÙ NỀ CỘNG DỒN TỚI ĐÂU

Bài viết được biên duyệt chuyên môn bởi BS CKI Phạm Thị Lan Ninh — chuyên khoa Da liễu, Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh.

Căng chỉ và chất làm đầy là hai can thiệp nằm trong cùng một nhóm mục tiêu — dựng lại đường nét gương mặt — nhưng làm việc đó bằng hai cách khác nhau. Chỉ luồn vào mô dưới da để treo và định hướng lại phần mô đã trượt xuống; chất làm đầy chiếm chỗ ở khoang mỡ sâu để bù phần thể tích đã hụt. Hai bước này được chỉ định chung trong một buổi, và câu hỏi người bệnh hay nêu là mức phù nề khi đó cộng lại tới đâu.

Câu trả lời không phải phép cộng số học. Phù nề là đáp ứng của mô chứ không phải đại lượng chia đều theo số mũi can thiệp, nên hai bước trên cùng một vùng có thể nề hơn tổng hai lần làm tách, cũng có thể gần bằng, tùy cách bố trí. Bài viết nói rõ diễn biến của từng bước, vùng nào chịu nhiều nhất và cách hạn chế phần cộng dồn.

1. Hai can thiệp, hai tầng mô

Căng chỉ dùng sợi chỉ tự tiêu, thường là polydioxanone (PDO) hoặc poly-L-lactic acid, luồn qua một kim rỗng vào lớp mô dưới da (subcutaneous tissue). Sợi chỉ có gai hoặc nút bám giữ mô, kéo phần đã chùng về đúng hướng; chỉ tiêu dần trong vài tháng, để lại một dải xơ hóa mảnh làm nhiệm vụ nâng đỡ.

Chất làm đầy (dermal filler) đi theo đường khác. Vật liệu được đặt thành khối nhỏ ở khoang mỡ sâu hoặc mặt phẳng sát màng xương, nơi nó có điểm tựa để nâng. Việc của nó là bù chỗ hụt chứ không kéo mô, kết quả thể tích thấy ngay trên bàn tiêm.

Vì sao hai bước này hay đi cùng nhau

Một gương mặt chùng xuống thường kèm hụt thể tích ở gò má và thái dương. Chỉ treo mô mà không bù chỗ hụt thì đường nét vẫn phẳng; chỉ bù thể tích mà không xử trí phần chùng thì mô nặng thêm và trượt xuống nhanh hơn. Vì vậy hai bước thường nằm trong cùng một phác đồ và được cân nhắc gộp vào một lần hẹn.

Gương mặt người phụ nữ chụp nghiêng, thấy rõ đường viền má và viền hàm (hình minh họa).

2. Diễn biến phù nề của từng bước khi làm riêng

Cả hai bước đều khởi phát phản ứng viêm cấp khu trú, kèm giãn mạch và tăng tính thấm thành mạch (vascular permeability). Dịch thoát ra khoảng kẽ, mô căng lên — đó là phù nề (edema). Nhưng hình thái và diễn biến theo thời gian của hai bên không giống nhau.

Hai thời gian dịu lệch nhau. Phần phù nề do vật liệu tiêm xẹp trước, phần dọc đường chỉ còn lâu hơn. Ở tuần thứ hai sau buổi gộp, thứ người bệnh còn thấy chủ yếu đến từ bước căng chỉ.

3. Vì sao hai mức nề không cộng theo phép cộng

Mô đã giãn mạch sau can thiệp thứ nhất không còn ở trạng thái ban đầu khi nhận can thiệp thứ hai. Thành mạch đang tăng tính thấm, dịch kẽ đã nhiều hơn mức nền, và hệ bạch huyết tại chỗ đang phải dẫn lưu quá tải. Thêm một nguồn kích thích nữa vào đúng vùng tổn thương đó thì dịch thoát ra không tăng tuyến tính mà nhanh hơn.

Ngược lại, nếu hai bước rơi vào hai vùng tách biệt — chẳng hạn chỉ treo ở viền hàm còn vật liệu đặt ở thái dương — thì mỗi vùng tự dẫn lưu phần dịch của mình, và mức phù nề gần bằng tổng hai lần làm riêng. Nói cách khác, phần cộng dồn phụ thuộc vào mức chồng lấn không gian nhiều hơn là vào tổng số bước.

Yếu tố làm nề nặng thêm

• Thuốc và thực phẩm ảnh hưởng đông máu: aspirin, thuốc kháng viêm không steroid, dầu cá, rượu bia làm tăng bầm, kéo nề dài hơn.
• Diện can thiệp rộng: làm toàn mặt hai bên trong một buổi khác hẳn làm một vùng khu trú.
• Mô lỏng lẻo sẵn: vùng quanh mắt và nửa dưới mặt giữ dịch nhiều hơn, phù nề lan tỏa rõ hơn.
• Vận động mạnh sớm: tập nặng, cúi gập đầu, xông hơi trong ngày đầu đều làm phù nề tăng.

4. Gộp một buổi thì nề tới đâu

Với một kế hoạch bố trí hợp lý — chỉ treo theo vài đường, vật liệu đặt ở vùng hụt thể tích, không phủ kín toàn mặt — mức phù nề của buổi gộp thường chỉ nhỉnh hơn mức của riêng bước căng chỉ. Ngày đầu căng rõ, đỉnh điểm rơi vào ngày thứ hai và thứ ba rồi giảm dần. Hết tuần đầu, phần lớn người bệnh đã sinh hoạt bình thường, chỉ còn căng nhẹ khi biểu cảm mạnh.

Phần khác biệt so với làm riêng nằm ở chỗ khó đọc kết quả sớm. Trong mười tới mười bốn ngày đầu, mô còn phù nề nên đường nét chưa phải kết quả thật, hai bên mặt có thể trông chưa cân. Đây là diễn biến dự kiến, nên mốc tái khám đánh giá thường hẹn sau bốn tuần.

5. Vùng nào chịu phần cộng dồn nhiều nhất

Gò má và vùng dưới ổ mắt

Đây là nơi hai can thiệp dễ chồng lấn nhất, vì đường chỉ thường đi qua gò má và vật liệu cũng hay đặt tại đó. Mô dưới ổ mắt lỏng lẻo và dẫn lưu kém nên dịch đọng lâu, phù nề thấy rõ nhất ở đây. Khi phải làm cả hai ở vùng này, nhiều trường hợp được chia thành hai lần hẹn cách nhau vài tuần.

Viền hàm và vùng trước tai

Viền hàm là đích quen thuộc của cả chỉ treo lẫn vật liệu tạo nét. Phù nề ở đây ít lộ hơn vùng má nhưng kéo dài hơn, do phần xơ hóa quanh đường chỉ cần thời gian ổn định. Vùng trước tai, nơi đặt điểm neo của chỉ, thường tức khi há miệng trong khoảng một tuần.

Thái dương

Thái dương ít khi là nơi cộng dồn, vì đây chủ yếu là vùng bù thể tích chứ hiếm khi đặt chỉ treo. Đó cũng là lý do bố trí thường gặp là treo ở nửa dưới mặt và bù thể tích ở nửa trên — tách được hai vùng nên phù nề không chồng lên nhau.

6. Cách hạn chế phù nề khi gộp hai bước

Phần lớn việc hạn chế nằm ở khâu lên kế hoạch, trước khi vào thủ thuật.

• Tách vùng: bố trí chỉ treo và vật liệu tiêm ở hai vùng khác nhau thay vì chồng lên cùng một chỗ.
• Đặt bước treo mô trước: sau khi mô đã được định hướng lại, lượng thể tích còn thiếu mới đọc được chính xác, nhờ đó không đặt thừa vật liệu.
• Giảm quy mô mỗi bước: khi buổi gộp, số đường chỉ và số điểm tiêm trên cùng vùng được tiết chế so với làm riêng.
• Ngưng yếu tố gây bầm: theo chỉ định của bác sĩ, tạm ngưng các thuốc và thực phẩm ảnh hưởng đông máu trước buổi điều trị.
• Chườm mát đúng cách: chườm nhẹ hai ngày đầu, không đè mạnh lên đường chỉ.
• Nằm kê cao đầu: giữ đầu cao hơn ngực vài đêm đầu để hỗ trợ dẫn lưu.

Hướng dẫn chi tiết giai đoạn sau nằm trong bài về chăm sóc sau căng chỉ. Nguyên tắc chung là tránh mọi lực kéo và lực ép mạnh lên vùng có chỉ trong hai tuần đầu: không nhai đồ cứng, không massage mặt, không nằm nghiêng đè má.

Phòng điều trị da liễu với giường nằm và thiết bị chuyên khoa (hình minh họa).

7. Khi nào nên đi khám

Phù nề căng, vài vết bầm và cảm giác tức khi há miệng trong tuần đầu đều nằm trong diễn biến thường gặp. Các biểu hiện dưới đây thì cần được thăm khám sớm.

• Vùng da trên chỗ đặt vật liệu chuyển nhợt, tím hoặc nổi vân lưới, đau dữ dội — nghi tắc mạch (vascular occlusion), phải xử trí cấp cứu.
• Mắt mờ đột ngột hoặc nhức sâu trong hốc mắt sau khi can thiệp vùng thái dương, quanh mắt.
• Một bên phù nề to lên rõ rệt trong khi bên kia đang xẹp dần.
• Sốt kèm ban đỏ nóng lan ra quanh chỗ can thiệp, có dịch rỉ — hướng tới nhiễm khuẩn tại chỗ.
• Đầu chỉ nhô lên khỏi mặt da hoặc sờ thấy gồ chạy dài dưới da — xem thêm dấu hiệu lộ chỉ.
• Lúm da hoặc rãnh lõm khu trú còn quá hai tuần, không tự phẳng lại.
• Khó há miệng, nuốt vướng hoặc tê kéo dài ở nửa mặt.

8. Câu hỏi thường gặp

Nguồn tham khảo

• Carruthers J, Burgess C, Day D, et al. "Consensus Recommendations for Combined Aesthetic Interventions in the Face Using Botulinum Toxin, Fillers, and Energy-Based Devices". Dermatologic Surgery. 2016;42(5):586-597.
• Urdiales-Galvez F, Delgado NE, Figueiredo V, et al. "Preventing the Complications Associated with the Use of Dermal Fillers in Facial Aesthetic Procedures: An Expert Group Consensus Report". Aesthetic Plastic Surgery. 2017;41(3):667-677.
• Gulbitti HA, Colebunders B, Pirayesh A, et al. "Thread-Lift Sutures: Still in the Lift? A Systematic Review of the Literature". Plastic and Reconstructive Surgery. 2018;141(3):341e-347e.
• Suh DH, Jang HW, Lee SJ, et al. "Outcomes of polydioxanone knotless thread lifting for facial rejuvenation". Dermatologic Surgery. 2015;41(6):720-725.

Việc gộp hay tách hai bước, cũng như bố trí vùng cho từng bước, cần được quyết định sau khi thăm khám trực tiếp. Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh — 78 Ngô Quyền, Phường Thủ Dầu Một (Bình Dương cũ), TP. Hồ Chí Minh. Đặt lịch qua hotline 0869 238 117.