HIFU VÀ CĂNG CHỈ CÙNG MỘT BUỔI: VÌ SAO HIFU LÀM TRƯỚC

Bài viết được biên duyệt chuyên môn bởi BS CKI Phạm Thị Lan Ninh — chuyên khoa Da liễu, Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh.

HIFU và căng chỉ là hai cách xử trí tình trạng da chùng xệ ở nửa dưới mặt, khác nhau ở chỗ một bên dùng nhiệt để siết mô, một bên dùng vật liệu để treo mô. Nhiệt hội tụ làm lớp nâng đỡ co lại ngay trong buổi điều trị rồi tiếp tục tạo collagen trong vài tháng; sợi chỉ tự tiêu thì đặt một trục đỡ cơ học theo hướng mô đã trượt. Hai cơ chế này đi vào hai tầng mô khác nhau, nên được chỉ định chung trong một lần hẹn.

Điều cần nói rõ là trình tự. Khi gộp HIFU và căng chỉ trong một buổi, bước phát năng lượng đi trước, bước luồn chỉ đi ngay sau — không phải thứ tự ngược lại, cũng không phải chia thành hai lần hẹn cách nhau nhiều tuần. Phần dưới giải thích căn nguyên của trình tự này, diễn biến dự kiến sau buổi gộp và những tình huống nên tách bước.

1. Hai cách nâng đỡ, hai tầng mô

Nhiệt hội tụ siết lớp nâng đỡ sâu

Thiết bị dùng chùm sóng siêu âm hội tụ — tên tiếng Anh là microfocused ultrasound — dồn năng lượng về một tầng sâu đã chọn trước, để lại các ổ đông kết nhiệt (coagulation points) kích thước rất nhỏ ở hạ bì sâu và ở hệ thống cân mạc nông (superficial musculoaponeurotic system). Mô tại các ổ này co rút tức thì, rồi khởi phát quá trình tân tạo collagen kéo dài nhiều tuần. Đặc điểm của nâng cơ bằng HIFU là không có đường vào trên bề mặt da: chùm sóng đi xuyên qua, lớp thượng bì không bị cắt.

Chỉ tự tiêu nâng đỡ bằng lực cơ học

Trong khi đó, căng chỉ dùng sợi chỉ có gai (barbed threads), phổ biến là chất liệu polydioxanone, luồn qua kim rỗng vào lớp mô dưới da. Gai chỉ bám vào mô, kéo phần đã trượt xuống trở về hướng mong muốn và giữ ở đó. Vật liệu chỉ tự tiêu hết sau một khoảng vài tháng và chỗ nó đi qua còn lại dải xơ hóa mảnh tiếp tục làm trục đỡ. Đây là can thiệp có đường vào, có vật liệu nằm trong mô, và hình thể thay đổi thấy được ngay khi vừa cố định.

Người phụ nữ soi gương quan sát viền hàm (hình minh họa).

2. Vì sao hai bước này gộp được một buổi

Mối lo thường gặp khi nghe gộp hai thủ thuật là cộng dồn tổn thương. Trên thực tế, HIFU và căng chỉ tác động lên hai thành phần khác nhau: một bên biến đổi cấu trúc collagen ở tầng sâu bằng nhiệt, một bên đặt trục đỡ ở tầng dưới da bằng cơ học. Diện mô chịu nhiệt và đường luồn chỉ không chồng nhau theo chiều sâu, nên phản ứng viêm của hai bước không dồn vào cùng một lớp.

Hai bước cũng bổ sung cho nhau về đích điều trị: nhiệt hội tụ làm nền da siết lại nhưng không dựng được đường nét đã sa trễ rõ, còn chỉ treo dựng lại đường nét nhưng không cải thiện độ nhão của bề mặt. Xếp chung một lần hẹn thì chỉ cần một lần ủ tê, một đợt nghỉ và một mốc tái khám thay vì hai — số lần điều trị giảm đi mà chỉ định của từng bước không đổi.

Điều kiện tiên quyết vẫn là khâu đánh giá chảy xệ trước thủ thuật: mức sa trễ, độ dày mô dưới da và tiền sử can thiệp cũ quyết định có nên gộp hay không, gộp ở vùng nào, dùng mấy đường chỉ.

3. Vì sao HIFU làm trước, căng chỉ ngay sau

Trình tự trong một buổi gộp HIFU và căng chỉ quyết định mức dự đoán được của kết quả, vì ba lý do chuyên môn sau.

Nhiệt chỉ phân bố dự đoán được trên mô nguyên vẹn

Chùm sóng hội tụ muốn đặt ổ đông kết đúng tầng thì đường truyền phải đồng nhất về mật độ. Khi trong mô đã có sợi chỉ, có khí lọt theo đường kim và có phù nề mới, đường truyền không còn đồng nhất; năng lượng dễ tán xạ hoặc lệch khỏi tầng dự kiến. Phát nhiệt trên mô chưa can thiệp loại được biến số đó.

Sau khi mô đã siết, lượng chỉ cần dùng mới đọc đúng

Ngay sau khi phát năng lượng, mô co lại một phần và đường viền thay đổi nhẹ. Trên hình thể mới này, bác sĩ xác định phần còn sa trễ thật sự cần treo, nhờ đó tiết chế đúng số đường chỉ và hướng luồn. Nếu luồn chỉ trước, phần mô siết thêm do nhiệt sẽ làm lực kéo của chỉ dồn quá mức ở vài điểm.

Mọi thao tác đè ép nên kết thúc trước khi đặt vật liệu

Nguyên tắc chung khi phối hợp thiết bị năng lượng với thủ thuật đưa vật liệu vào mô là xong phần thiết bị rồi mới tới phần tiêm hoặc luồn. Đầu tay HIFU phải áp sát và trượt trên da với một lực nhất định; thao tác đó trên vùng vừa đặt chỉ dễ làm di lệch đường chỉ chưa cố định.

4. Khác biệt giữa hai bước khi đặt cạnh nhau

Thời điểm đọc kết quả của hai bước lệch nhau: đường nét thấy sớm thuộc về chỉ treo, nền da siết lại đến muộn hơn và thuộc về nhiệt. Biết trước điều này thì người bệnh không kết luận sớm rằng một bước kém tác dụng.

5. Diễn biến sau buổi gộp và mốc theo dõi

Ngày đầu, vùng điều trị căng và tức khi biểu cảm mạnh; phù nề tập trung dọc đường luồn chỉ hơn là ở vùng phát nhiệt. Hai tới ba ngày kế tiếp mô nề rõ nhất rồi giảm dần. Tức sâu khi nhấn vào vùng chịu nhiệt thường kéo dài vài ngày tới một tuần, chỉ cần theo dõi.

Trong hai tuần đầu, phần lớn khuyến cáo nhằm bảo vệ đường chỉ chưa ổn định: không xoa bóp mặt, không nằm nghiêng đè má, không há miệng quá rộng, không nhai thức ăn cứng và tránh nhiệt độ cao tại chỗ. Các mốc chi tiết nằm trong bài về chăm sóc sau căng chỉ, và vẫn áp dụng nguyên vẹn khi hai bước làm chung.

Mốc đánh giá đặt ở tuần thứ tư cho phần đường nét và khoảng tháng thứ ba cho phần nền da. Mức cải thiện phụ thuộc tuổi, độ dày mô dưới da, mức sa trễ lúc ban đầu và mức tuân thủ chế độ chăm sóc được dặn.

Bác sĩ da liễu trao đổi với người bệnh khi thăm khám (hình minh họa).

6. Khi nào nên tách thành hai lần hẹn

Gộp được không có nghĩa luôn nên gộp. Những tình huống dưới đây thường được bác sĩ chia thành hai lần hẹn sau khi thăm khám:

• Diện can thiệp quá rộng: phát năng lượng toàn mặt kèm nhiều đường chỉ hai bên làm thời gian nằm và thời gian tê kéo dài quá mức.
• Người bệnh lần đầu điều trị: chưa rõ mức dung nạp đau và kiểu phản ứng của mô.
• Vùng mô mỏng, nhiều mao mạch giãn: nguy cơ bầm và nề lan tỏa cao hơn.
• Đang có tổn thương viêm tại chỗ: mụn viêm đang hoạt động, chàm hoặc nhiễm khuẩn da ở vùng can thiệp cần được kiểm soát trước.
• Tiền sử lộ chỉ hoặc gồ cộm: nên làm riêng để truy được nguyên nhân nếu lặp lại.

Nguyên tắc nằm sau danh sách này là khả năng truy nguyên: khi một biến cố xảy ra sau buổi gộp, bác sĩ cần phân định được nó thuộc về bước nào, và tình huống nào làm mất khả năng phân định thì tách bước an toàn hơn. Thiết bị sử dụng cũng ảnh hưởng cách bố trí, chẳng hạn nền tảng HIFU Concentric cho phép chọn tầng phát khác với đầu tay cổ điển.

7. Khi nào nên đi khám

Phù nề, bầm dọc đường chỉ và tức sâu khi nhấn trong tuần đầu nằm trong diễn biến dự kiến. Những biểu hiện sau cần được thăm khám sớm, không chờ tới hẹn tái khám:

• Sốt kèm mảng đỏ nóng lan rộng, đau tăng dần hoặc có dịch rỉ tại điểm vào kim — hướng tới nhiễm khuẩn tại chỗ.
• Một bên mặt nề to lên trong khi bên kia đang xẹp, kèm đau không giảm.
• Đầu chỉ nhô khỏi mặt da, sờ thấy gồ chạy dài hoặc da lõm khu trú kéo dài — xem thêm dấu hiệu lộ chỉ.
• Tê kéo dài quá hai tuần ở một vùng da, hoặc yếu rõ một nhóm cơ mặt khi cười, nhướn mày.
• Bọng nước, trợt da hay vùng da đổi màu ở nơi đặt đầu tay phát năng lượng.
• Khó há miệng, nuốt vướng hoặc đau hàm tăng lên sau tuần đầu.

8. Câu hỏi thường gặp

Nguồn tham khảo

• Pavicic T, Ballard JR, Bykovskaya T, et al. "Microfocused ultrasound with visualization: Consensus on safety and review of energy-based devices". Journal of Cosmetic Dermatology. 2022;21(2):636-647.
• Amiri M, Ajasllari G, Llane A, et al. "Microfocused Ultrasound With Visualization (MFU-V) Effectiveness and Safety: A Systematic Review and Meta-Analysis". Aesthetic Surgery Journal. 2024;45(3):NP86-NP94.
• Urdiales-Gálvez F, Delgado NE, Figueiredo V, et al. "Concomitant Use of Hyaluronic Acid and Laser in Facial Rejuvenation". Aesthetic Plastic Surgery. 2019;43(4):1061-1070.
• Gulbitti HA, Colebunders B, Pirayesh A, et al. "Thread-Lift Sutures: Still in the Lift? A Systematic Review of the Literature". Plastic and Reconstructive Surgery. 2018;141(3):341e-347e.

Quyết định gộp hay tách hai bước, chọn vùng và chọn mức năng lượng đều phải dựa trên thăm khám trực tiếp. Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh — 78 Ngô Quyền, Phường Thủ Dầu Một (Bình Dương cũ), TP. Hồ Chí Minh. Đặt lịch khám qua hotline 0869 238 117.