Nấm da bị biến dạng do corticoid: vì sao khó nhận biết hơn?

Nấm da bị biến dạng do corticoid: vì sao khó nhận biết hơn nấm thông thường?

Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh tại Thủ Dầu Một, Bình Dương tiếp nhận khá nhiều trường hợp người bệnh điều trị ngứa, đỏ da hoặc nổi mảng bất thường kéo dài nhiều tuần đến nhiều tháng nhưng không cải thiện. Một trong những nguyên nhân thường gặp là nấm da đã bị biến dạng sau khi sử dụng thuốc chứa corticoid.

Đây là tình trạng không hiếm gặp. Người bệnh có thể tự mua thuốc bôi, được người quen giới thiệu hoặc sử dụng các loại kem trộn, thuốc phối hợp chứa corticoid mà không biết. Khi đó tổn thương nấm không còn mang hình ảnh điển hình như trong sách giáo khoa, khiến việc nhận biết trở nên khó khăn hơn nhiều.

Trong chuyên ngành da liễu, tình trạng này thường được gọi là tinea incognito, tức nấm da bị che lấp hoặc biến đổi hình thái do tác động của thuốc corticoid.

Nấm da bị biến dạng do corticoid là gì?

Nấm da bị biến dạng do corticoid là tình trạng nhiễm nấm da nhưng các dấu hiệu lâm sàng đã thay đổi sau khi sử dụng thuốc bôi chứa corticoid hoặc thuốc phối hợp có corticoid.

Thông thường, nấm da sẽ gây tổn thương hình vòng cung hoặc hình tròn, bờ rõ, có vảy da ở rìa tổn thương và thường ngứa.

Tuy nhiên khi bôi corticoid, phản ứng viêm trên da bị ức chế tạm thời. Người bệnh có thể thấy đỡ đỏ, đỡ ngứa nên nghĩ rằng bệnh đang khỏi. Thực tế, vi nấm vẫn tiếp tục phát triển bên dưới da và tổn thương ngày càng lan rộng.

Sau một thời gian, hình ảnh nấm điển hình biến mất hoặc thay đổi đáng kể, làm tăng nguy cơ chẩn đoán nhầm.

Vì sao corticoid làm thay đổi hình ảnh của nấm da?

Corticoid là nhóm thuốc có tác dụng chống viêm mạnh. Khi được sử dụng đúng chỉ định, thuốc có vai trò quan trọng trong điều trị nhiều bệnh da liễu.

Tuy nhiên, corticoid không có tác dụng tiêu diệt nấm.

Ngược lại, việc ức chế miễn dịch tại chỗ có thể tạo điều kiện để vi nấm phát triển mạnh hơn.

Khi đó:

• Tình trạng đỏ da giảm tạm thời.
• Ngứa có thể giảm trong giai đoạn đầu.
• Bờ tổn thương trở nên mờ hơn.
• Vảy da giảm hoặc mất đi.
• Tổn thương lan rộng nhưng khó nhận biết.
• Có thể xuất hiện mụn mủ, viêm nang lông hoặc tổn thương không điển hình.

Chính vì vậy, nhiều người nghĩ rằng bệnh đã khỏi hoặc chỉ là viêm da thông thường.

Những biểu hiện thường gặp của nấm da bị biến dạng do corticoid

Tổn thương đỏ da kéo dài không rõ nguyên nhân

Nhiều trường hợp xuất hiện các mảng đỏ kéo dài ở thân mình, bẹn, mông, đùi hoặc vùng nếp gấp. Tổn thương có thể lan rộng dần dù đã bôi nhiều loại thuốc.

Ngứa tái đi tái lại

Sau khi ngưng thuốc corticoid, cảm giác ngứa thường xuất hiện trở lại. Người bệnh tiếp tục bôi thuốc vì nghĩ rằng bệnh tái phát, tạo thành vòng luẩn quẩn kéo dài.

Tổn thương không còn hình vòng điển hình

Đây là đặc điểm khiến nhiều trường hợp bị chẩn đoán nhầm thành chàm, viêm da cơ địa hoặc viêm da tiếp xúc.

Lan rộng bất thường

Dù đã điều trị nhiều tuần hoặc nhiều tháng nhưng tổn thương vẫn tiếp tục lan sang các vùng da lân cận.

Xuất hiện mụn mủ hoặc viêm nang lông

Một số trường hợp nấm sâu hơn có thể gây viêm nang lông do nấm, tạo hình ảnh mụn mủ hoặc sẩn viêm.

Những vị trí thường gặp

Nấm da bị biến dạng do corticoid có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau, đặc biệt là:

• Vùng bẹn.
• Mông.
• Đùi trong.
• Thân mình.
• Nách.
• Mặt.
• Bàn tay và bàn chân.

Tổn thương ở mặt thường dễ bị chẩn đoán nhầm với viêm da tiết bã, rosacea hoặc viêm da tiếp xúc.

Vì sao bệnh thường bị chẩn đoán nhầm?

Nguyên nhân chính là do hình ảnh điển hình của nấm đã bị che lấp.

Ngoài ra, nhiều thuốc bán trên thị trường là thuốc phối hợp giữa corticoid, kháng sinh và kháng nấm. Việc sử dụng kéo dài có thể làm tổn thương thay đổi phức tạp hơn.

Một số bệnh lý thường bị nhầm với nấm da biến dạng do corticoid gồm:

• Chàm.
• Viêm da cơ địa.
• Viêm da tiếp xúc.
• Vảy nến.
• Lupus da.
• Rosacea.
• Viêm da tiết bã.

Bác sĩ chẩn đoán bằng cách nào?

Khám lâm sàng là bước đầu tiên nhưng thường chưa đủ trong nhiều trường hợp.

Khai thác tiền sử sử dụng thuốc đóng vai trò rất quan trọng. Người bệnh nên mang theo các loại thuốc hoặc hình ảnh thuốc đã từng sử dụng nếu còn lưu giữ được.

Soi da (Dermoscopy)

Tại Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh, bác sĩ có thể sử dụng máy soi da DermLite DL5 để đánh giá tổn thương da chi tiết hơn.

Dermoscopy không thay thế xét nghiệm nấm nhưng có thể hỗ trợ nhận diện một số dấu hiệu gợi ý và giúp định hướng chẩn đoán trong các trường hợp khó.

Xét nghiệm tìm nấm

Đây là bước quan trọng giúp xác định nguyên nhân.

Bác sĩ có thể lấy vảy da hoặc bệnh phẩm từ tổn thương để soi trực tiếp dưới kính hiển vi nhằm tìm sợi nấm.

Một số trường hợp đặc biệt có thể cần nuôi cấy hoặc các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu hơn.

Điều trị nấm da bị biến dạng do corticoid như thế nào?

Nguyên tắc điều trị là xác định chính xác bệnh và loại bỏ nguyên nhân làm che lấp tổn thương.

Ngưng hoặc điều chỉnh thuốc chứa corticoid

Việc ngưng thuốc cần được bác sĩ hướng dẫn phù hợp với từng trường hợp. Một số người bệnh sử dụng corticoid kéo dài có thể xuất hiện hiện tượng bùng phát triệu chứng khi ngưng thuốc đột ngột.

Điều trị kháng nấm

Tùy vị trí, mức độ lan rộng và loại nấm nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định thuốc bôi, thuốc uống hoặc phối hợp cả hai.

Thời gian điều trị thường kéo dài hơn so với nấm da thông thường do tổn thương đã tồn tại lâu và biểu hiện phức tạp hơn.

Theo dõi đáp ứng điều trị

Việc tái khám giúp đánh giá mức độ cải thiện, phát hiện sớm tình trạng tái phát hoặc điều chỉnh kế hoạch điều trị khi cần thiết.

Khi nào nên đi khám da liễu?

Người bệnh nên được bác sĩ da liễu đánh giá khi có một trong các dấu hiệu sau:

• Ngứa kéo dài nhiều tuần.
• Tổn thương đỏ da tái phát liên tục.
• Bôi thuốc nhiều lần nhưng không khỏi.
• Tổn thương lan rộng dần.
• Nghi ngờ đã sử dụng thuốc chứa corticoid.
• Xuất hiện mụn mủ hoặc viêm nang lông trên nền tổn thương.

Việc tự điều trị kéo dài có thể khiến bệnh khó kiểm soát hơn và làm tăng nguy cơ lây sang các vùng da khác.

Câu hỏi thường gặp về nấm da bị biến dạng do corticoid

Nấm da bị biến dạng do corticoid có lây không?

Có. Đây vẫn là bệnh do vi nấm gây ra nên có khả năng lây qua tiếp xúc trực tiếp hoặc dùng chung vật dụng cá nhân.

Ngưng corticoid thì bệnh có tự khỏi không?

Thông thường không. Vi nấm vẫn tồn tại trên da nên đa số trường hợp cần điều trị kháng nấm phù hợp.

Có cần xét nghiệm nấm không?

Nhiều trường hợp nên thực hiện xét nghiệm để xác nhận chẩn đoán, đặc biệt khi tổn thương không điển hình hoặc đã điều trị nhiều lần thất bại.

Nấm da bị biến dạng do corticoid có dễ tái phát không?

Có thể tái phát nếu điều trị chưa đủ thời gian, tiếp tục sử dụng corticoid không phù hợp hoặc còn các yếu tố thuận lợi cho nấm phát triển.

Soi da có chẩn đoán được nấm không?

Soi da giúp hỗ trợ đánh giá tổn thương và định hướng chẩn đoán nhưng không thay thế xét nghiệm tìm nấm.

Có cần sinh thiết da không?

Đa số trường hợp không cần. Sinh thiết chỉ được cân nhắc trong những ca khó chẩn đoán hoặc cần loại trừ các bệnh lý khác.

Kết luận

Nấm da bị biến dạng do corticoid là tình trạng khá thường gặp nhưng dễ bị bỏ sót vì các dấu hiệu điển hình đã bị che lấp. Việc tự ý sử dụng thuốc chứa corticoid có thể làm bệnh kéo dài, lan rộng và gây khó khăn cho chẩn đoán.

Nếu xuất hiện tổn thương ngứa kéo dài, đỏ da tái phát hoặc đã điều trị nhiều lần nhưng không cải thiện, người bệnh nên được bác sĩ da liễu thăm khám trực tiếp để xác định nguyên nhân và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.

Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh
Địa chỉ: 78 Ngô Quyền, phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, Bình Dương
Hotline: 0869 238 117

Đăng ký tư vấn trực tiếp cùng Bác sĩ Da liễu

Nếu bạn cần tư vấn về các vấn đề da, hãy để lại thông tin để được thăm khám trực tiếp cùng đội ngũ Bác sĩ Da liễu tại Phòng khám Dr Lan Ninh