Vảy nến thể mảng: khi nào cần điều trị y khoa?

Vảy nến thể mảng: khi nào cần điều trị y khoa thay vì tự bôi thuốc?

Vảy nến thể mảng là một bệnh da viêm mạn tính, biểu hiện bằng các mảng da đỏ, dày, bong vảy trắng bạc, giới hạn khá rõ. Bệnh có thể xuất hiện ở khuỷu tay, đầu gối, da đầu, thân mình, lòng bàn tay, lòng bàn chân, móng hoặc vùng nếp gấp.

Nhiều người khi thấy da đỏ, khô, bong vảy thường tự mua thuốc bôi vì nghĩ đây chỉ là khô da, dị ứng hoặc viêm da thông thường. Một số thuốc có thể làm tổn thương dịu nhanh trong vài ngày đầu, nhưng sau đó bệnh tái phát, lan rộng hoặc khó kiểm soát hơn.

Về bản chất, vảy nến liên quan đến rối loạn điều hòa miễn dịch tại da, làm tế bào sừng tăng sinh nhanh hơn bình thường. Điều trị vảy nến thể mảng không chỉ là làm bong bớt lớp vảy bên ngoài, mà cần kiểm soát viêm, giảm triệu chứng, hạn chế tái phát và theo dõi các yếu tố đi kèm như tổn thương móng hoặc đau khớp.

Vảy nến thể mảng là gì?

Vảy nến thể mảng, còn gọi là plaque psoriasis, là dạng vảy nến thường gặp nhất. Tổn thương điển hình là các mảng hồng ban hoặc đỏ, bề mặt phủ vảy trắng bạc, có thể dày, khô, bong từng lớp và đôi khi gây ngứa hoặc nứt đau.

Bệnh thường có diễn tiến mạn tính, nghĩa là có thể ổn định một thời gian rồi bùng phát trở lại. Một số yếu tố có thể làm bệnh nặng hơn gồm stress, nhiễm trùng, chấn thương da, cào gãi, thời tiết khô lạnh, dùng thuốc không phù hợp hoặc ngưng thuốc đột ngột.

Khi nào cần điều trị y khoa thay vì tự bôi thuốc?

Tổn thương lan rộng hoặc xuất hiện ở nhiều vùng cơ thể

Khi mảng vảy nến lan nhanh, xuất hiện ở nhiều vị trí hoặc chiếm diện tích lớn, thuốc bôi đơn thuần có thể không đủ để kiểm soát bệnh. Bác sĩ cần đánh giá mức độ lan rộng, độ dày vảy, mức độ viêm và ảnh hưởng đến sinh hoạt để lựa chọn phác đồ phù hợp hơn.

Vảy dày, bong nhiều, nứt đau hoặc ngứa kéo dài

Nếu mảng vảy nến dày, bong vảy liên tục, nứt đau, rớm máu hoặc ngứa làm người bệnh khó ngủ, đó là dấu hiệu bệnh đang ảnh hưởng rõ đến chất lượng sống. Lúc này nên đi khám thay vì tiếp tục tự đổi thuốc bôi.

Tổn thương ở da đầu, móng, lòng bàn tay, lòng bàn chân hoặc vùng sinh dục

Đây là các vị trí khó điều trị, dễ nhầm với bệnh khác và dễ bị tác dụng phụ nếu dùng thuốc không đúng. Vảy nến da đầu có thể giống gàu nặng; vảy nến móng có thể giống nấm móng; vảy nến vùng nếp gấp hoặc sinh dục có thể ít vảy nhưng đỏ, rát và dễ kích ứng.

Đã tự bôi thuốc nhưng bệnh tái phát nhanh

Nếu thuốc bôi chỉ giúp giảm vài ngày rồi bệnh quay lại, hoặc người bệnh phải bôi liên tục mới giữ được da ổn định, nên đi khám để bác sĩ đánh giá lại. Điều này có thể cho thấy thuốc chưa đúng, dùng sai cách hoặc bệnh cần chiến lược điều trị khác.

Có đau khớp, cứng khớp hoặc sưng khớp đi kèm

Một số người bệnh vảy nến có thể liên quan đến viêm khớp vảy nến. Các dấu hiệu cần lưu ý gồm đau khớp kéo dài, cứng khớp buổi sáng, sưng ngón tay hoặc ngón chân, đau gót chân hoặc móng thay đổi rõ.

Bác sĩ da liễu sẽ đánh giá gì khi khám vảy nến thể mảng?

Khi khám vảy nến thể mảng, bác sĩ sẽ đánh giá thời gian mắc bệnh, vị trí tổn thương, độ lan rộng, độ dày vảy, mức độ đỏ da, ngứa, đau, nứt, tiền sử tái phát và các thuốc người bệnh đã từng dùng.

Bác sĩ cũng cần hỏi về yếu tố thúc đẩy như stress, nhiễm trùng gần đây, thói quen cào gãi, chấn thương da, thuốc đang dùng, bệnh lý nền, tiền sử gia đình và mức độ ảnh hưởng đến công việc, giấc ngủ hoặc sinh hoạt cá nhân.

Trong một số trường hợp, soi da bằng dermoscopy có thể hỗ trợ quan sát các dấu hiệu gợi ý vảy nến như nền đỏ, vảy trắng và các chấm mạch máu phân bố khá đều. Nếu tổn thương không điển hình, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nấm hoặc sinh thiết da khi cần thiết.

Các hướng điều trị y khoa trong vảy nến thể mảng

Điều trị tại chỗ

Điều trị tại chỗ thường là nền tảng cho vảy nến nhẹ đến trung bình. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng viêm bôi, thuốc điều hòa tăng sinh tế bào sừng, thuốc làm mềm sừng, dưỡng ẩm phục hồi hàng rào da hoặc phối hợp theo từng giai đoạn.

Quang trị liệu

Với một số trường hợp vảy nến lan rộng, tái phát nhiều hoặc không phù hợp chỉ dùng thuốc bôi, quang trị liệu có thể được cân nhắc tại cơ sở chuyên khoa. Đây là phương pháp sử dụng tia cực tím y khoa với liều kiểm soát, không giống việc tự phơi nắng hoặc tự dùng đèn chiếu.

Thuốc toàn thân và thuốc sinh học

Khi vảy nến ở mức độ trung bình đến nặng, ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống, có tổn thương móng nặng hoặc nghi ngờ viêm khớp vảy nến, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc toàn thân hoặc thuốc sinh học trong trường hợp phù hợp. Nhóm thuốc này cần được bác sĩ chỉ định và theo dõi an toàn.

Những sai lầm thường gặp khi tự điều trị vảy nến thể mảng

Sai lầm thường gặp là dùng corticosteroid mạnh kéo dài mà không tái khám. Corticosteroid có vai trò trong điều trị vảy nến, nhưng cần đúng loại, đúng vùng, đúng thời gian và có kế hoạch giảm hoặc duy trì phù hợp.

Một sai lầm khác là cào, kỳ hoặc chà mạnh để làm bong lớp vảy. Việc này có thể gây trầy xước, kích ứng, chảy máu và làm xuất hiện thêm tổn thương mới tại vùng da bị sang chấn.

Ngoài ra, đổi thuốc liên tục sau vài ngày vì chưa thấy hết vảy cũng khiến việc điều trị khó kiểm soát hơn. Vảy nến là bệnh mạn tính, đáp ứng điều trị cần thời gian và cần theo dõi đúng cách.

Câu hỏi thường gặp về vảy nến thể mảng

Vảy nến thể mảng có lây không?

Vảy nến thể mảng không phải bệnh lây nhiễm. Người bệnh không lây cho người khác qua tiếp xúc, dùng chung đồ sinh hoạt hoặc sinh hoạt chung trong gia đình.

Vảy nến thể mảng có điều trị khỏi hẳn không?

Vảy nến là bệnh mạn tính. Mục tiêu điều trị là kiểm soát tổn thương, giảm triệu chứng, kéo dài giai đoạn ổn định và hạn chế bùng phát.

Khi nào cần đi khám thay vì tiếp tục bôi thuốc?

Nên đi khám khi tổn thương lan rộng, dày vảy nhiều, ngứa kéo dài, nứt đau, tái phát nhanh sau khi ngưng thuốc hoặc xuất hiện ở da đầu, móng, lòng bàn tay, lòng bàn chân, vùng sinh dục.

Có cần soi da, xét nghiệm hoặc sinh thiết da không?

Đa số trường hợp có thể chẩn đoán bằng thăm khám lâm sàng. Tuy nhiên, nếu tổn thương không điển hình hoặc cần phân biệt với nấm da, chàm mạn tính, bác sĩ có thể chỉ định soi da, xét nghiệm nấm hoặc sinh thiết da.

Dưỡng ẩm có đủ để điều trị vảy nến không?

Dưỡng ẩm giúp giảm khô, giảm bong vảy và hỗ trợ hàng rào da, nhưng thường không đủ nếu tổn thương đang viêm đỏ, dày, ngứa hoặc lan rộng.

Khám và điều trị vảy nến thể mảng tại Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh

Vảy nến thể mảng cần được tiếp cận như một bệnh da viêm mạn tính, không nên chỉ xử lý bằng cách tự bôi thuốc khi thấy da bong vảy. Điều quan trọng là chẩn đoán đúng, đánh giá đúng mức độ, chọn thuốc phù hợp từng vị trí và theo dõi đáp ứng theo thời gian.

Nếu tổn thương vảy nến tái phát nhiều lần, lan rộng, ngứa kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt hoặc đã tự bôi thuốc nhưng không kiểm soát tốt, người bệnh nên thăm khám với bác sĩ da liễu để được đánh giá trực tiếp.

Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh tại Thủ Dầu Một, Bình Dương tiếp nhận thăm khám và tư vấn điều trị các bệnh da mạn tính, trong đó có vảy nến thể mảng, theo hướng y khoa, thận trọng và phù hợp từng trường hợp.

Địa chỉ phòng khám: 78 Ngô Quyền, Phường Thủ Dầu Một, TP Hồ Chí Minh