Trẻ Ngứa Nhiều Ban Đêm: Khi Nào Cần Nghĩ Đến Ghẻ?

Trẻ ngứa nhiều ban đêm: khi nào nên nghĩ đến ghẻ?

Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh tại Thủ Dầu Một, Bình Dương thường gặp các bé được đưa đến khám vì ngứa nhiều, nhất là về đêm, gãi đến mất ngủ và quấy khóc. Trong nhiều trường hợp như vậy, một nguyên nhân quan trọng cần nghĩ tới là bệnh ghẻ. Khi trẻ ngứa nhiều ban đêm và trong nhà có người cùng ngứa, đây là dấu hiệu rất gợi ý cần được đánh giá đúng.

Bài viết này được biên soạn theo góc nhìn của bác sĩ da liễu, giúp phụ huynh hiểu vì sao ghẻ gây ngứa nhiều về đêm, khi nào nên nghĩ đến ghẻ ở trẻ, và cần làm gì để điều trị cũng như phòng lây cho cả nhà.

Ghẻ là gì và vì sao gây ngứa nhiều về đêm?

Ghẻ là bệnh da do một loại ký sinh trùng rất nhỏ gọi là cái ghẻ gây ra. Con cái ghẻ đào đường hầm trong lớp da ngoài cùng để đẻ trứng, và phản ứng của cơ thể với ký sinh trùng cùng chất thải của chúng tạo ra cảm giác ngứa dữ dội.

Đặc trưng kinh điển của ghẻ là ngứa tăng nhiều về đêm. Đây là lý do nhiều trẻ ban ngày chơi bình thường nhưng đến đêm lại ngứa, gãi liên tục và khó ngủ. Một điểm quan trọng là sau lần nhiễm đầu tiên, ngứa thường chỉ xuất hiện sau vài tuần, nên đôi khi triệu chứng đến muộn hơn so với thời điểm thực sự bị lây.

Khi nào cần nghĩ đến ghẻ ở trẻ?

Có một bộ dấu hiệu rất gợi ý ghẻ ở trẻ em mà phụ huynh nên lưu ý. Khi xuất hiện cùng lúc, các dấu hiệu này càng làm tăng khả năng đó là ghẻ.

• Trẻ ngứa nhiều, đặc biệt tăng rõ về ban đêm, ảnh hưởng giấc ngủ.
• Trong nhà hoặc lớp học có người khác cũng bị ngứa tương tự.
• Da nổi các sẩn đỏ nhỏ, vết gãi, đôi khi thấy đường hằn mảnh như vết bút chì.
• Ngứa kéo dài và không cải thiện với các biện pháp dưỡng ẩm thông thường.

Yếu tố có người thân cùng ngứa là một manh mối rất quan trọng, vì ghẻ lây qua tiếp xúc gần. Nếu chỉ một mình trẻ ngứa thì vẫn cần khám, nhưng khi nhiều người cùng ngứa, khả năng là ghẻ càng cao.

Vị trí tổn thương ghẻ ở trẻ

Ở trẻ lớn và người lớn, ghẻ thường gặp ở các kẽ ngón tay, cổ tay, khuỷu, vùng quanh thắt lưng và bộ phận sinh dục. Đây là những vùng da mỏng, thuận lợi cho cái ghẻ đào đường hầm.

Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ và trẻ nhũ nhi, tổn thương có thể phân bố rộng hơn, gồm cả lòng bàn tay, lòng bàn chân, da đầu và mặt. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với người lớn, và là lý do ghẻ ở trẻ nhỏ đôi khi bị nhầm với các bệnh da khác nếu không khám kỹ.

Vì sao ghẻ dễ lây trong gia đình?

Ghẻ lây chủ yếu qua tiếp xúc da kề da kéo dài, nên rất dễ lan trong gia đình, đặc biệt giữa cha mẹ và con nhỏ khi ôm ấp, ngủ chung. Bệnh cũng có thể lây qua chăn, ga, gối, khăn hoặc quần áo dùng chung.

Do thời gian từ lúc lây đến lúc bắt đầu ngứa có thể kéo dài vài tuần, nhiều người trong nhà đã nhiễm nhưng chưa có triệu chứng. Đây chính là lý do vì sao ghẻ lây trong gia đình dễ tái đi tái lại nếu chỉ điều trị một người.

Những điều không nên làm

Khi trẻ ngứa, nhiều phụ huynh tự mua các loại kem bôi, trong đó có kem chứa corticoid, vì thấy ban đầu trẻ bớt ngứa. Tuy nhiên, với bệnh ghẻ, loại kem này có thể làm tổn thương thay đổi, mất đi hình ảnh điển hình và khiến việc chẩn đoán về sau khó khăn hơn, trong khi không diệt được cái ghẻ.

Vì vậy, nếu nghi ngờ ghẻ, tốt nhất nên đưa trẻ đi khám để được xác định trước khi dùng thuốc, thay vì tự điều trị kéo dài không đúng hướng.

Điều trị ghẻ như thế nào?

Tin tốt là ghẻ là bệnh điều trị được. Điều trị thường dùng thuốc bôi đặc trị ghẻ theo chỉ định của bác sĩ, bôi đúng cách lên toàn thân theo hướng dẫn, và thường cần lặp lại sau một khoảng thời gian nhất định. Bác sĩ sẽ lựa chọn thuốc và cách dùng phù hợp với tuổi của trẻ, đặc biệt thận trọng với trẻ nhũ nhi.

Điểm mấu chốt quyết định thành công là điều trị đồng thời cho tất cả những người tiếp xúc gần trong nhà, kể cả người chưa có triệu chứng. Nếu chỉ điều trị riêng trẻ, những người đã nhiễm nhưng chưa ngứa sẽ tiếp tục là nguồn lây, khiến bệnh quay lại.

Song song, cần xử lý môi trường: giặt chăn ga, quần áo, khăn của người bệnh bằng nước nóng và phơi khô; những vật dụng không giặt được có thể cho vào túi kín vài ngày. Đây là cách giảm nguồn lây trong nhà.

Vì sao trẻ vẫn ngứa sau khi điều trị?

Một điều phụ huynh nên biết để tránh lo lắng: sau khi điều trị đúng, trẻ vẫn có thể còn ngứa thêm một thời gian. Đây là phản ứng thường gặp của da với ký sinh trùng đã chết, và không nhất thiết có nghĩa là điều trị thất bại.

Cảm giác ngứa này thường được kiểm soát bằng dưỡng ẩm và các biện pháp giảm ngứa theo hướng dẫn của bác sĩ. Tuy nhiên, nếu xuất hiện tổn thương mới, đường hầm mới hoặc ngứa nặng lên rõ, đó mới là dấu hiệu cần khám lại để đánh giá.

Khi nào cần đi khám da liễu?

Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám da liễu khi trẻ ngứa nhiều về đêm kéo dài, đặc biệt khi trong nhà có người cùng ngứa. Cũng nên khám khi tổn thương lan rộng, có dấu hiệu nhiễm trùng như sưng đỏ, mưng mủ do gãi nhiều, hoặc khi đã tự bôi thuốc mà không cải thiện.

Với trẻ nhũ nhi, trẻ có bệnh nền, việc khám và điều trị cần thận trọng hơn nên càng nên được bác sĩ đánh giá trực tiếp. Khám sớm giúp xác định đúng bệnh, điều trị đúng cách và lên kế hoạch xử lý cho cả gia đình.

Bác sĩ sẽ làm gì khi bạn đưa trẻ đến khám?

Khi thăm khám, bác sĩ sẽ hỏi kỹ về kiểu ngứa, thời điểm ngứa, những người cùng bị trong nhà, và quan sát vị trí cũng như đặc điểm tổn thương. Bộ thông tin này rất quan trọng để hướng đến chẩn đoán ghẻ.

Tại Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh, bác sĩ sử dụng thiết bị soi da DermLite DL5 để soi tổn thương ở độ phóng đại cao. Soi da là công cụ hữu ích giúp phát hiện các dấu hiệu đặc trưng của ghẻ như đường hầm và hình ảnh của cái ghẻ, vốn rất khó thấy bằng mắt thường. Khi cần, bác sĩ có thể soi tươi tìm cái ghẻ để xác định chẩn đoán, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp cho cả gia đình.

Câu hỏi thường gặp về ghẻ ở trẻ

Trẻ ngứa về đêm có phải lúc nào cũng là ghẻ không?

Không phải lúc nào cũng vậy, vì da khô và một số bệnh da khác cũng gây ngứa đêm. Tuy nhiên, ngứa đêm nhiều kèm việc có người trong nhà cùng ngứa là dấu hiệu rất gợi ý ghẻ và nên đi khám.

Cả nhà có cần điều trị cùng không?

Có. Đây là điểm quan trọng nhất. Tất cả người tiếp xúc gần nên được điều trị đồng thời, kể cả khi chưa ngứa, vì họ có thể đã nhiễm mà chưa có triệu chứng và sẽ làm bệnh tái phát.

Ghẻ có lây qua đồ dùng không?

Ghẻ lây chủ yếu qua tiếp xúc da kề da, nhưng cũng có thể qua chăn ga, khăn, quần áo dùng chung. Vì vậy cần giặt giũ và xử lý đồ dùng song song với điều trị.

Vì sao điều trị rồi mà con vẫn ngứa?

Ngứa có thể kéo dài thêm một thời gian sau khi điều trị do phản ứng của da, không hẳn là thất bại. Nếu xuất hiện tổn thương mới hoặc ngứa nặng hơn, nên cho trẻ khám lại để đánh giá.

Có cần xét nghiệm để chẩn đoán ghẻ không?

Nhiều trường hợp được chẩn đoán qua thăm khám và soi da. Khi cần, bác sĩ có thể soi tươi tìm cái ghẻ. Việc này giúp xác định chắc chắn và tránh nhầm với bệnh da khác.

Tự mua thuốc bôi ghẻ ngoài hiệu thuốc được không?

Không nên, đặc biệt với trẻ nhỏ. Việc dùng sai thuốc, sai cách hoặc bỏ sót người trong nhà thường khiến bệnh dai dẳng. Tốt nhất nên có hướng dẫn của bác sĩ.

Nhận biết sớm để điều trị đúng cho cả gia đình

Trẻ ngứa nhiều ban đêm, nhất là khi có người trong nhà cùng ngứa, là dấu hiệu nên nghĩ đến ghẻ. Đây là bệnh điều trị được, nhưng chìa khóa nằm ở chẩn đoán đúng, điều trị đồng thời cho cả nhà và không tự bôi thuốc che lấp bệnh.

Nếu con bạn ngứa về đêm kéo dài hoặc bạn nghi ngờ ghẻ trong gia đình, bác sĩ da liễu có thể giúp xác định và hướng dẫn điều trị an toàn cho cả nhà. Để được thăm khám trực tiếp, bạn có thể liên hệ Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh tại 78 Ngô Quyền, Phường Thủ Dầu Một (Bình Dương cũ), TP Hồ Chí Minh, hoặc gọi hotline 0869238117 để đặt lịch.