SẸO LỒI VÀNH TAI SAU XỎ KHUYÊN: VÌ SAO HAY TÁI PHÁT

Bài viết được biên duyệt chuyên môn bởi BS CKI Phạm Thị Lan Ninh — chuyên khoa Da liễu, Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh.

Sẹo lồi vành tai sau xỏ khuyên là gì

Sẹo lồi vành tai (auricular keloid) là khối mô sẹo cứng mọc lên từ lỗ xỏ khuyên ở dái tai hoặc vành sụn tai, lớn dần vượt ra ngoài chỗ xỏ ban đầu và không tự xẹp. Có khi khối chỉ như hạt đậu ở mặt sau dái tai, có khi to hơn cả dái tai, gây biến dạng và khiến người bệnh mất tự tin. Đây là một trong những thể sẹo lồi hay gặp nhất, đặc biệt ở phụ nữ trẻ, và tai là vị trí mà nhiều người mổ đi mổ lại nhiều lần nhưng sẹo vẫn mọc lại.

Điều đáng mừng là tai cũng là nơi có nhiều cách điều trị nhất, vì có thể ép được từ hai phía. Nếu bạn chưa rõ sẹo lồi khác sẹo phì đại thế nào, bài phân biệt sẹo lồi và sẹo phì đại đã trình bày cách nhận diện.

Vì sao một lỗ xỏ nhỏ lại thành khối sẹo lớn

Kim xỏ xuyên qua toàn bộ bề dày da

Sẹo lồi chỉ hình thành khi vết thương chạm tới lớp sâu của da và ổ viêm ở đó kéo dài. Kim xỏ khuyên đi xuyên suốt dái tai, tạo một đường hầm có hai miệng vết thương, và trong đường hầm đó là chiếc khuyên kim loại nằm nhiều tháng. Với người có cơ địa nhạy cảm, đó là điều kiện lý tưởng để viêm không bao giờ tắt hẳn.

Đeo tháo khuyên là lực kéo lặp đi lặp lại

Dái tai là mô mềm, mỗi lần đeo, tháo, xoay khuyên hay đeo khuyên nặng đều kéo căng thành đường hầm. Các tế bào tạo sẹo gọi là nguyên bào sợi (fibroblast) rất nhạy với lực kéo: cứ bị kéo là chúng đắp thêm collagen. Ở phần sụn vành tai, vết xỏ còn lành chậm hơn dái tai và dễ viêm sụn, nên xỏ sụn nguy cơ cao hơn xỏ dái tai.

Nhiễm trùng, dị ứng kim loại và cơ địa

Xỏ ở tiệm không sạch, thay khuyên quá sớm khi lỗ chưa lành, hoặc dị ứng với niken trong khuyên rẻ tiền đều làm giai đoạn viêm kéo dài. Cộng thêm cơ địa: người có cha mẹ anh chị bị sẹo lồi, người da sẫm màu, người đang ở tuổi dậy thì dễ bị hơn. Vì thế nếu trong nhà có người bị sẹo lồi, bạn nên cân nhắc kỹ trước khi xỏ khuyên, nhất là xỏ sụn.

Sẹo lồi ở tai trông như thế nào

Thể hay gặp nhất là khối tròn ở mặt sau dái tai, đôi khi có cả hai mặt nối nhau qua lỗ xỏ thành hình quả tạ (dumbbell keloid). Thể có cuống treo lủng lẳng khỏi dái tai thường mềm hơn và dễ cắt hơn. Thể ở vành sụn sau xỏ sụn thường cứng, dẹt, bám sát sụn và khó xử lý. Thể lan tỏa chiếm gần trọn dái tai thường là sẹo đã mổ nhiều lần, màu đỏ tím, ngứa và đau khi chạm. Sẹo thường xuất hiện vài tháng sau xỏ, có khi tới một hai năm, giai đoạn đầu đỏ ngứa và lớn dần, về sau nhạt màu và ngừng lớn nhưng không xẹp.

Cục ở tai chưa chắc là sẹo lồi

Không phải mọi cục cứng ở dái tai sau xỏ khuyên đều là sẹo lồi, và cách xử trí khác nhau hoàn toàn.

Điều trị sẹo lồi vành tai theo từng bước

Bước 1: tiêm corticoid vào sẹo

Với sẹo nhỏ và còn đang lớn, tiêm corticoid vào khối sẹo cách vài tuần một lần là lựa chọn đầu, thường đi cùng miếng dán silicone và khuyên ép. Sẹo không mềm sau vài mũi có thể được phối hợp thêm 5-FU để tăng hiệu quả. Cách tiêm, số mũi và tác dụng phụ đã có bài riêng về tiêm corticoid nội tổn thương.

Bước 2: cắt bỏ, nhưng bắt buộc kèm biện pháp sau mổ

Sẹo có cuống, sẹo to hoặc sẹo đã chai cứng không còn đáp ứng tiêm thì mổ là bước hợp lý. Nhưng chỉ cắt không thôi thì phần lớn sẽ mọc lại, nhiều khi to hơn. Cắt phải đi kèm tiêm corticoid quanh mổ và sau mổ, hoặc xạ trị liều thấp ngay sau mổ ở bệnh viện có khoa xạ trị. Khi có bổ trợ đầy đủ, tỷ lệ mọc lại ở tai giảm xuống thấp hơn nhiều so với hầu hết các vị trí khác trên cơ thể. Bác sĩ mổ cũng cố gắng giữ lại một phần vỏ sẹo để khâu không bị căng, và không xỏ lại lỗ mới trong ít nhất một năm.

Bước 3: khuyên ép và silicone để giữ kết quả

Tai là chỗ hiếm hoi ép sẹo được từ hai phía bằng khuyên ép (pressure earring) hoặc hai đĩa nam châm kẹp hai mặt dái tai. Ép cần duy trì nhiều giờ mỗi ngày, gần như liên tục trừ lúc vệ sinh, trong khoảng nửa năm đến một năm sau mổ hoặc sau tiêm. Đây là phần người bệnh hay bỏ cuộc nhất, và cũng là lý do hay gặp khiến sẹo quay lại.

Các biện pháp bổ sung

Áp lạnh, laser mạch máu để giảm đỏ ngứa, laser CO2 vi điểm để đưa thuốc vào sẹo cứng là những cách bổ sung, không thay thế tiêm hay mổ. Thứ tự phối hợp chung được trình bày trong bài điều trị sẹo lồi đa mô thức.

Vì sao sẹo ở tai hay mọc lại

Sẹo lồi vành tai mọc lại vì bốn lý do gặp nhiều nhất: xỏ lại đúng chỗ cũ hoặc xỏ thêm lỗ mới; mổ mà không tiêm, không ép, không xạ trị; ngưng ép và silicone quá sớm; và cơ địa mạnh, nhất là khi trong nhà có người bị, hoặc đang ở tuổi dậy thì, mang thai. Mức đáp ứng vì thế khác nhau ở từng người, và ngay cả khi làm đúng mọi bước vẫn còn một tỷ lệ nhỏ mọc lại. Sau điều trị nên tái khám đều trong một hai năm đầu để tiêm nhắc ngay khi mép sẹo mới chớm cứng, lúc đó chỉ cần vài mũi thay vì làm lại từ đầu.

Khi nào nên đi khám

• Lỗ xỏ khuyên sau vài tháng vẫn đỏ, ngứa và sờ thấy cục cứng đang lớn dần.
• Đã cắt sẹo ở tai một lần mà sẹo mọc lại to hơn, hoặc đang được đề nghị mổ lần hai.
• Trong gia đình có người bị sẹo lồi và bạn đang định xỏ khuyên, nhất là xỏ sụn.
• Cục ở tai loét, chảy dịch, đau nhiều hoặc không liên quan đến xỏ khuyên.

Những câu hỏi thường gặp về sẹo lồi vành tai

01 Cục cứng ở dái tai sau xỏ khuyên có phải sẹo lồi không?

Có thể, nếu cục đỏ, ngứa, cứng và lớn dần vượt ra ngoài lỗ xỏ sau vài tháng. Nhưng nang biểu bì, u hạt hay sẹo phì đại cũng tạo cục ở tai và xử trí khác nhau, nên cần bác sĩ khám trước khi tiêm hay cắt.

02 Sẹo lồi ở tai có tự hết không?

Không. Sẹo lồi không tự xẹp và thường lớn dần trong giai đoạn đầu. Can thiệp sớm khi sẹo còn nhỏ cho kết quả tốt hơn nhiều so với chờ đợi.

03 Cắt sẹo lồi ở tai có bị lồi lại không?

Nếu chỉ cắt mà không có biện pháp sau mổ thì phần lớn mọc lại. Khi cắt kèm tiêm corticoid hoặc xạ trị, cộng khuyên ép và silicone đủ thời gian, nguy cơ mọc lại giảm xuống thấp hơn nhiều, dù không về không.

04 Sau khi điều trị có xỏ khuyên lại được không?

Nên tránh xỏ lại chỗ cũ và không xỏ thêm lỗ mới, đặc biệt là xỏ sụn, vì cơ địa dễ sẹo lồi đã được chứng minh trên chính bạn. Nếu vẫn muốn, hãy chờ sẹo ổn định ít nhất một năm và bàn với bác sĩ về cách dự phòng.

Nguồn tham khảo

• Gold M.H. và cộng sự — Updated international clinical recommendations on scar management: part 2, Dermatologic Surgery 2014;40(8):825–831.
• Ogawa R. và cộng sự — Japan Scar Workshop consensus document 2018, Burns and Trauma 2019;7:39.
• Ogawa R. — Keloid and hypertrophic scars are the result of chronic inflammation in the reticular dermis, International Journal of Molecular Sciences 2017;18(3):606.
• Shin J.Y. và cộng sự — A comparison of the effectiveness of triamcinolone and radiation therapy for ear keloids after surgical excision: a systematic review and meta-analysis, Plastic and Reconstructive Surgery 2016;137(6):1718–1725 (25 nghiên cứu).
• Ogawa R. và cộng sự — Analysis of surgical treatments for earlobe keloids: analysis of 174 lesions in 145 patients, Plastic and Reconstructive Surgery 2013;132(5):818e–825e.
• Tahir S.M., Ihebom D., Simman R. — Compression therapy for keloid scars: a systematic review and meta-analysis, Plastic and Reconstructive Surgery Global Open 2024;12(6):e5864.
• Häussler D. và cộng sự — Long-term results of a multimodal treatment regimen in patients with auricular keloids, Ear, Nose and Throat Journal 2025;104(8):486–492 (50 sẹo lồi).
• Mbiine R. và cộng sự — Description of clinical and histopathological characteristics of keloids in a sub-Saharan African population, Skin Health and Disease 2025;5(5):326–343 (231 người bệnh); Kibadi K. — Annales de Chirurgie Plastique Esthétique 2021;66(1):42–51 (172 người bệnh).
• Bệnh viện Da liễu Trung ương — Điều trị sẹo lồi và sẹo phì đại, dalieu.vn, 2021.

Sẹo lồi vành tai sau xỏ khuyên là thể có nhiều lựa chọn điều trị nhất nhờ ép được từ hai phía, nhưng cũng là thể hay bị mổ đi mổ lại mà không có biện pháp đi kèm. Nếu bạn có cục cứng ở tai đang lớn dần, hoặc từng cắt mà sẹo mọc lại, hãy đến khám để được đánh giá và chọn lộ trình phù hợp trước khi can thiệp thêm. Để được thăm khám và tư vấn, vui lòng liên hệ Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh — 78 Ngô Quyền, Phường Thủ Dầu Một, TP. Hồ Chí Minh. Hotline: 0869 238 117.