Viêm kẽ da: hăm đỏ ở nếp gấp có phải do nấm?

Viêm kẽ da: hăm đỏ ở nếp gấp có phải do nấm?

Vùng nếp gấp như nách, bẹn, dưới ngực, ngấn bụng, kẽ mông hay kẽ ngón thường nóng, ẩm và cọ xát nhiều, nên rất dễ đỏ rát. Khi thấy mảng đỏ ở những vị trí này, nhiều người mặc định là nấm da và tự mua kem bôi. Thực tế, hăm đỏ ở nếp gấp (viêm kẽ da) không phải lúc nào cũng do nấm, và việc dùng sai thuốc có thể khiến tình trạng dai dẳng hơn.

Tại Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh, bác sĩ tiếp cận tổn thương vùng nếp gấp theo hướng thăm khám trực tiếp, đánh giá hình thái, vị trí, yếu tố thuận lợi và làm thêm xét nghiệm khi cần, thay vì mặc định mọi mảng đỏ ở kẽ đều là nấm. Hiểu đúng bản chất giúp chọn hướng xử trí phù hợp.

Vì sao nếp gấp dễ bị viêm kẽ?

Da ở vùng nếp gấp thường xuyên áp vào nhau, ít thông thoáng, giữ lại mồ hôi và độ ẩm. Sự kết hợp giữa ma sát, nóng và ẩm làm tổn thương hàng rào da, gây đỏ, rát và đôi khi trợt nhẹ. Đây là viêm kẽ tiên phát do kích ứng. Khi hàng rào da đã yếu, môi trường ẩm ấm ở kẽ trở thành điều kiện thuận lợi cho nấm men Candida hoặc vi khuẩn phát triển, dẫn tới bội nhiễm thứ phát. Vì vậy, một tổn thương viêm kẽ có thể vừa có yếu tố kích ứng vừa có yếu tố nhiễm trùng.

Theo các tài liệu lâm sàng, những yếu tố làm viêm kẽ dễ xuất hiện và tái phát gồm: thừa cân, đái tháo đường, ra mồ hôi nhiều, khí hậu nóng ẩm, mặc đồ bó hoặc bí, ít vận động, vệ sinh vùng nếp gấp chưa phù hợp và một số tình trạng suy giảm miễn dịch. Ở khí hậu nhiệt đới, yếu tố mồ hôi và độ ẩm đóng vai trò quan trọng.

Phân biệt các nguyên nhân hăm đỏ ở nếp gấp

Nhiều bệnh khác nhau có thể gây mảng đỏ ở kẽ, và mỗi loại có hướng xử trí riêng. Một vài đặc điểm dưới đây giúp định hướng phân biệt:

Một điểm hữu ích trên lâm sàng: các sẩn mủ nhỏ nằm rải rác quanh mảng đỏ chính (tổn thương vệ tinh) gợi ý nhiều tới Candida, trong khi bờ vòng có vảy lan dần lại gợi ý nấm da thân. Tuy nhiên các dấu hiệu này có thể chồng lấp, nên không nên chỉ dựa vào quan sát bằng mắt để tự kết luận.

Bác sĩ chẩn đoán bằng gì?

Chẩn đoán dựa trên thăm khám lâm sàng kết hợp một vài công cụ hỗ trợ. Soi nấm bằng soi tươi với dung dịch KOH giúp tìm sợi nấm hoặc nấm men (Candida cho hình ảnh giả sợi và bào tử). Đèn Wood giúp phát hiện huỳnh quang đỏ san hô của viêm kẽ do Corynebacterium hoặc ánh xanh của nhiễm Pseudomonas. Khi nghi vi khuẩn, có thể lấy bệnh phẩm nuôi cấy; khi nghi vảy nến thể đảo ngược hoặc tổn thương không điển hình, đôi khi cần sinh thiết. Bài viết này không thay thế việc thăm khám trực tiếp.

Hướng xử trí theo nguyên tắc

Dù nguyên nhân là gì, nền tảng xử trí viêm kẽ là giữ vùng nếp gấp khô thoáng và giảm ma sát: lau khô sau khi tắm hoặc ra mồ hôi, ưu tiên quần áo thoáng, giảm bí bách, dùng các biện pháp hút ẩm hoặc làm dịu phù hợp. Trên nền đó, bác sĩ sẽ điều trị theo nguyên nhân: thuốc kháng nấm nếu có Candida hoặc nấm da, thuốc kháng khuẩn nếu bội nhiễm vi khuẩn, hướng riêng cho viêm kẽ do Corynebacterium, hoặc điều trị vảy nến nếu đó là chẩn đoán. Việc kiểm soát yếu tố nền như cân nặng, đường huyết và mồ hôi giúp giảm tái phát.

Một lưu ý quan trọng: nhiều người tự bôi kem trộn hoặc corticoid mạnh kéo dài ở vùng nếp gấp. Da ở kẽ vốn mỏng nên dễ bị teo da, rạn da, và corticoid có thể làm mờ biểu hiện khiến chẩn đoán khó hơn, đồng thời có thể làm nhiễm nấm nặng thêm. Mọi thuốc, nhất là thuốc kê đơn, nên do bác sĩ chỉ định sau thăm khám. Hiệu quả điều trị tùy nguyên nhân, mức độ, cơ địa, bệnh nền và mức độ tuân thủ, nên không thể cam kết một kết quả giống nhau cho mọi người.

Tóm lại, hăm đỏ ở nếp gấp không phải lúc nào cũng do nấm; viêm kẽ da có thể do kích ứng, do nấm Candida, nấm da, vi khuẩn hoặc bệnh da khác, và mỗi nguyên nhân cần hướng xử trí riêng. Nếu tổn thương dai dẳng, lan rộng, rỉ dịch hoặc tái phát, bạn không nên tự điều trị kéo dài. Để được thăm khám và tư vấn cá nhân hóa, vui lòng liên hệ Phòng khám chuyên khoa Da liễu Lan Ninh — 78 Ngô Quyền, Phường Thủ Dầu Một, TP. Hồ Chí Minh. Hotline: 0869 238 117.